Zbulime të reja në Apoloni, arkeologët gjejnë gjurmë të një ndërtimi më të hershëm se shekulli IV para Krishtit

Sipas Gonxhes, gërmimet kanë mundësuar verifikimin e planimetrisë së plotë të tempullit, ndërsa analizimi i bazamentit ka nxjerrë në pah elemente të rëndësishme arkitekturore.

Veçanërisht domethënës është identifikimi i blloqeve të gurit të ripërdorura, të cilat sugjerojnë se në këtë vend mund të ketë ekzistuar një strukturë më e hershme.

Tempull me arkitekturë dorike dhe rëndësi të veçantë historike

Gjatë kërkimeve janë zbuluar edhe fragmente arkitekturore dhe tjegulla mermeri, që dëshmojnë cilësinë e ndërtimit dhe rëndësinë e monumentit.

Tempulli i Shtyllasit i përket traditës arkitekturore dorike dhe ndodhej në një pozicion strategjik, mbi portin lumor të Apolonisë antike.

Kjo vendndodhje sugjeron rëndësinë e tij në organizimin urban dhe në jetën fetare të qytetit.

Apolonia ishte një nga qendrat më të rëndësishme të botës antike në territorin e Shqipërisë së sotme, me një trashëgimi të pasur arkitekturore, kulturore dhe historike.

Prandaj, zbulimet në Shtyllas mund të ndihmojnë në kuptimin më të mirë të zhvillimit të kësaj qendre dhe marrëdhënies së saj me zonën përreth.

Gjurmë të një ndërtimi mbi 2.400-vjeçar

Sipas informacioneve të bëra publike, blloqet e ripërdorura në bazament përbëjnë tregues të rëndësishëm se materiali ndërtimor mund t’i përkasë një faze më të hershme se shekulli IV para Krishtit.

Megjithatë, datimi i saktë i strukturës së mëparshme kërkon studime të mëtejshme arkeologjike.

Gërmimet e zhvilluara gjatë viteve të kaluara kishin evidentuar ekzistencën e një tempulli antik, të vlerësuar rreth 2.500-vjeçar, bazamenti i të cilit është ruajtur në masë të konsiderueshme.

Vlerësimet paraprake kanë sugjeruar se monumenti mund të ketë pasur një sipërfaqe prej afërsisht 1.000 metrash katrorë.

Përmasat e tij dhe pozicioni pranë portit lumor kanë nxitur hipotezën se tempulli mund të ketë qenë një nga objektet më të rëndësishme të kultit në rajon.

Një qendër e rëndësishme e jetës fetare në Apoloninë antike

Studiuesit vlerësojnë se Tempulli i Shtyllasit mund të ketë shërbyer për ceremonitë dhe praktikat fetare të banorëve të Apolonisë dhe zonave përreth.

Pozicioni i tij pranë portit lumor mund të ketë pasur rëndësi jo vetëm për funksionin fetar, por edhe për lidhjet e qytetit me rrugët tregtare dhe komunikimin me rajonet e tjera.

Monumenti ndodhet pranë fshatit Shtyllas, në zonën e Fierit, emri i të cilit lidhet me traditën vendore rreth kolonës antike të ruajtur në këtë territor.

Tempulli gëzon statusin e monumentit të trashëgimisë kulturore të kategorisë I, duke përfaqësuar një pasuri të rëndësishme të trashëgimisë arkeologjike shqiptare.

Gjetjet e reja zgjerojnë njohuritë për historinë e Apolonisë

Ministri Gonxhja ka theksuar se rezultatet e kërkimeve arkeologjike janë të rëndësishme për dokumentimin dhe interpretimin e trashëgimisë antike.

Sipas tij, gërmimet po kontribuojnë në njohjen më të plotë të planimetrisë, fazave të ndërtimit dhe karakteristikave arkitekturore të tempullit.

Këto të dhëna mund të ndihmojnë gjithashtu në prezantimin e historisë së monumentit për vizitorët vendas dhe të huaj.

Bashkëpunimi ndërkombëtar mes institucioneve arkeologjike synon të sigurojë një studim më të thelluar të objektit, si dhe të krijojë bazën për ruajtjen dhe promovimin e mëtejshëm të tij.

Zbulimet e fundit në Tempullin e Shtyllasit përbëjnë një zhvillim të rëndësishëm për arkeologjinë shqiptare. Identifikimi i elementeve ndërtimore më të hershme se shekulli IV para Krishtit mund të ofrojë të dhëna të reja mbi historinë e këtij vendi kulti dhe rolin e tij në jetën e Apolonisë antike.

Burimi: ATSH / Deklarata e ministrit Blendi Gonxhja