Fytyra e njeriut më të hershëm shihet për herë të parë pas 300,000 vitesh.

Pas rreth 315 mijë vjetësh, shkencëtarët kanë krijuar një rindërtim dixhital të fytyrës së një prej njerëzve më të hershëm të identifikuar si Homo sapiens.

Rindërtimi bazohet në fosilet e gjetura në Jebel Irhoud, një sit arkeologjik në Marok, i cili përmban ndër fosilet më të hershme të njohura që i atribuohen species sonë.

Studimi, i publikuar më 13 shtator 2026 në revistën shkencore Heritage, paraqet një aproksimim dixhital të fytyrës, të krijuar nga një kafkë kompozite e ndërtuar mbi fosile të ndryshme të zbuluara në Jebel Irhoud.

Studiuesit përdorën kryesisht fosilin Irhoud 1, i zbuluar në vitin 1961, ndërsa pjesë të tjera të kafkës u plotësuan me elemente nga fosile të tjera të gjetura në të njëjtën shtresë arkeologjike.

Përmes fotogrametrisë dhe modelimit tredimensional, ekipi krijoi një model të kafkës. Më pas, një model i kokës së një të rrituri modern u përshtat në mënyrë dixhitale me strukturën e kafkës së lashtë, duke përdorur të dhëna anatomike për trashësinë e indeve të buta.

Rezultati është një fytyrë që, pavarësisht moshës së jashtëzakonshme të fosileve, shfaq disa tipare që duken mjaft të njohura për syrin modern.

Studiuesit krijuan dy versione të rindërtimit. I pari është një version në nuanca gri, pa flokë dhe qime në fytyrë, i cili synon të paraqesë sa më drejtpërdrejt lidhjen mes strukturës së kockave dhe formës së mundshme të fytyrës.

Versioni i dytë është një interpretim artistik me ngjyrë lëkure, flokë dhe mjekër, për ta bërë rindërtimin më realist dhe të kuptueshëm për publikun.

Por ka një detaj të rëndësishëm: nuk bëhet fjalë për fytyrën e saktë të një individi të vetëm që ka jetuar 315 mijë vjet më parë.

Kafka e përdorur është kompozite dhe përfshin pjesë nga individë të ndryshëm të Jebel Irhoud. Për më tepër, ngjyra e lëkurës, flokët dhe mjekra nuk mund të përcaktohen nga fosilet dhe janë pjesë e interpretimit artistik të rindërtimit. 

Ajo që fosilet mund të tregojnë me shumë më tepër siguri është anatomia.

Njerëzit e Jebel Irhoud kishin një kombinim të veçantë tiparesh: struktura e fytyrës dhe e nofullës kishte karakteristika që lidhen me Homo sapiens, ndërsa forma e kafkës që rrethonte trurin ruante disa tipare më arkaike.

Pikërisht ky kombinim ka qenë i rëndësishëm për të kuptuar evolucionin e species sonë.

Në vitin 2017, një studim i publikuar në Nature raportoi se fosilet e Jebel Irhoud datoheshin rreth 315 mijë vjet më parë dhe se ato dokumentonin faza shumë të hershme të evolucionit të Homo sapiens. Studiuesit argumentuan gjithashtu se shfaqja e tipareve moderne të njeriut ishte një proces gradual dhe i shtrirë në pjesë të ndryshme të Afrikës.

Fosilet e Jebel Irhoud u zbuluan fillimisht në vitin 1961, gjatë punimeve minerare në Marok. Interpretimi i tyre ndryshoi me kalimin e viteve, ndërsa datimet dhe analizat antropologjike u përmirësuan.

Sot, ato konsiderohen ndër dëshmitë më të rëndësishme për historinë e hershme të species sonë.

Rindërtimi i ri nuk është një “fotografi” e një njeriu që ka jetuar 315 mijë vjet më parë. Është një aproksimim shkencor dhe dixhital, i mbështetur në strukturën e fosileve dhe në metoda të përdorura në antropologjinë forenzike.

Megjithatë, ai na jep një mundësi të rrallë për të imagjinuar se si mund të dukej një prej njerëzve të hershëm të species sonë.

315 mijë vjet pas jetës së tyre, kockat e gjetura në një zonë minerare të Marokut po na lejojnë të shohim, për herë të parë në këtë formë, fytyrën e mundshme të një njeriu nga një prej kapitujve më të hershëm të historisë së Homo sapiens.