Ja pse disa hoxhallarë e shohin si problem flamurin kuqezi dhe figurën e Skënderbeut?

Shkruan: Prof. Gani KRASNIQI

Në shoqërinë shqiptare, flamuri kuqezi dhe Gjergj Kastrioti – Skënderbeu janë simbole të identitetit kolektiv, jo thjesht dekor. Për shumicën e muslimanëve shqiptarë, ato nuk bien ndesh me fenë. Për një pjesë të vogël të hoxhallarëve, veçanërisht për ata të ndikuar nga rryma që e vendosin përkatësinë fetare mbi atë kombëtare, këto simbole bëhen problematike.

Arsyeja e parë është teologjike. Në një interpretim të ngushtë të teuhidit, çdo simbol që merr peshë të madhe emocionale rrezikon të shihet si objekt adhurimi. Flamuri me shqiponjën dykrenare, në këtë logjikë, nuk është vetëm pëlhurë: është një shenjë që njerëzit e puthin, e ngrenë dhe e mbrojnë edhe me gjak. Kur një hoxhë e quan “leckë” ose “arnë”, ai zakonisht nuk po flet për cilësinë e pëlhurës. Ai po thotë se adhurimi i Zotit nuk duhet të përzihet me adhurimin e një simboli. Ky është një lexim i skajshëm. Tradita islame shqiptare, për shekuj me radhë, e ka pranuar flamurin pa e kthyer atë në idhull.

Arsyeja e dytë lidhet me historinë e Skënderbeut. Ai u rrit në oborrin osman, u kthye në krishterim dhe luftoi kundër Perandorisë Osmane. Për nacionalizmin shqiptar, kjo është një nga aktet themelore të rezistencës. Për disa interpretues që e shohin Perandorinë Osmane si bartëse të islamit në Ballkan, Skënderbeu bëhet figurë e vështirë: një shqiptar që e la islamin dhe luftoi kundër një shteti mysliman. Ata nuk e mohojnë gjithmonë trimërinë e tij; e relativizojnë kuptimin e saj. Heroi kombëtar, në këtë këndvështrim, konkurron me heronjtë fetarë.

Arsyeja e tretë është politike dhe identitare. Pas viteve ’90, në Kosovë e Shqipëri hynë rryma që e shohin kombin si një ndarje artificiale të umetit. Flamuri, himni, 28 Nëntori dhe dëshmorët e UÇK-së bëhen “fe e demokracisë” ose “nacionalizëm që është kufër”. Kjo nuk është pozita e Bashkësisë Islame të Kosovës apo e shumicës së hoxhallarëve në vend. Është pozita e një minoriteti që e sheh identitetin shqiptar si pengesë për një përkatësi më të gjerë fetare.

Këtu duhet bërë një dallim i qartë. Islami në trojet shqiptare ka qenë për shekuj i ndërthurur me gjuhën, zakonet dhe qëndresën. Hoxhallarë dhe figura si Ymer Prizreni, Vehbi Dibra apo Haxhi Zeka nuk e panë kombin si rival të fesë. Problemi nuk është islami. Problemi është një lexim i importuar që e trajton shqiptarinë si diçka të dyshimtë, sepse ajo u ndërtua edhe në kundërshtim me Perandorinë që e solli islamin këtu.

Një qëndrim diplomatik nuk e mohon të drejtën e askujt për ta vendosur Zotin mbi çdo simbol. Por as nuk e pranon që simboli i kombit të shpallet i pavlefshëm vetëm sepse nuk është ajet. Flamuri kuqezi nuk kërkon adhurim. Kërkon kujtesë. Skënderbeu nuk kërkon shenjtërim fetar. Kërkon vendin e tij në historinë e një populli që ka mbijetuar duke i mbajtur të dyja: fenë dhe emrin e vet.

Kur një hoxhë e fyen flamurin, ai zakonisht nuk po mbron fenë nga idhujtaria. Po zgjedh një hierarki identiteti, ku shqiptaria bie në vend të dytë. Shumica e shqiptarëve myslimanë këtë hierarki nuk e pranojnë. Dhe kjo është arsyeja pse këto deklarata ngjallin zemërim, jo sepse feja është e padëshiruar, por sepse kombi nuk është i negociueshëm.