SHBA paralajmërim të fortë Vuçiçit – Ligjvënësit amerikanë: Lufto korrupsionin ose përballu me sanksione

Presidenti i Serbisë, Aleksandar Vuçiç, është përballur me një paralajmërim të drejtpërdrejtë nga dy ligjvënës amerikanë, të cilët i kanë kërkuar Beogradit të forcojë luftën kundër korrupsionit, të respektojë standardet demokratike dhe të kufizojë lidhjet me Rusinë, Kinën dhe Iranin.

Republikani Joe Wilson dhe demokrati Bill Keating, të dy anëtarë të Komitetit të Punëve të Jashtme të Dhomës së Përfaqësuesve, kanë prezantuar një projektligj që parashikon masa ndëshkuese, përfshirë sanksione dhe kufizime vizash ndaj individëve që cenojnë demokracinë, paqen dhe stabilitetin në Ballkanin Perëndimor.

Nisma amerikane vjen në një periudhë të tensionuar për qeverinë e Vuçiçit, e cila prej rreth dy vitesh përballet me protesta të mëdha, të udhëhequra kryesisht nga studentët. Protestat nisën pas shembjes së tendës së një stacioni hekurudhor në Novi Sad, në nëntor 2024, ku humbën jetën 16 persona.

Protestuesit kanë akuzuar autoritetet për keqmenaxhim dhe korrupsion në projektet publike të ndërtimit dhe kanë kërkuar hetim dhe përgjegjësi për tragjedinë.

Joe Wilson deklaroi se Serbia, nën drejtimin e Vuçiçit, është larguar nga parimet e sundimit të ligjit dhe është afruar me vende që Uashingtoni i konsideron kundërshtare. Ai përmendi në mënyrë të veçantë Rusinë, Kinën dhe Iranin.

Edhe demokrati Bill Keating kërkoi që lufta kundër korrupsionit dhe forcimi i institucioneve demokratike të jenë në qendër të marrëdhënieve mes SHBA-së dhe Serbisë.

Projektligji përfshin kritika ndaj qeverisë serbe për trajtimin e protestave, ndërsa kërkon gjithashtu hetim dhe llogaridhënie për ngjarjen tragjike në Novi Sad. Ligjvënësit amerikanë shprehin shqetësim edhe për rritjen e ndikimit të Moskës, Pekinit dhe Teheranit në Serbi.

Në dokument theksohet se Uashingtoni synon një Serbi të qëndrueshme, demokratike dhe sovrane, të orientuar drejt institucioneve euroatlantike dhe të angazhuar për paqen dhe sigurinë në rajon.

Ligjvënësit i kërkojnë Departamentit amerikan të Shtetit të diskutojë me Beogradin disa çështje kryesore: marrëdhëniet me Rusinë, Kinën dhe Iranin; zhvillimin e zgjedhjeve të lira dhe të ndershme; luftën kundër korrupsionit dhe reformimin e prokurimit publik; si dhe respektimin e lirisë së shtypit, tubimeve dhe institucioneve demokratike.

Nëse administrata amerikane nuk jep garancitë e kërkuara për përparimin e Serbisë në këto fusha, projektligji parashikon mundësinë e kufizimit të dialogut strategjik SHBA-Serbi dhe të disa financimeve të lidhura me të.

Paralajmërimi vjen në një moment interesant për marrëdhëniet dypalëshe, pasi Vuçiç ka ruajtur marrëdhënie të mira me administratën e Donald Trump. Në korrik, Uashingtoni dhe Beogradi zhvilluan dialogun e tyre të parë strategjik, ndërsa Donald Trump Jr. ka vizituar dy herë Serbinë gjatë këtij viti.

Megjithatë, nisma e dy ligjvënësve tregon se në Kongresin amerikan po shtohet presioni ndaj Beogradit për korrupsionin, standardet demokratike dhe orientimin e tij politik e strategjik.